Birinchi haydash darsi uchun cheklist: nima olish, nimani kutish

Qisqacha: birinchi mashgʻulotda shaharga chiqmaysiz, maydonchada oʻtirishni, mashinani sozlashni, joydan qoʻzgʻalish va toʻxtashni oʻrganasiz. Qulay poyabzal va hujjatlarni oling, yaxshi uxlab keling va savol bering. Quyida — koʻp instruktorlar kursantlarga birinchi darsdan oldin beradigan cheklist.

Birinchi darsdan nimani kutish kerak

YHQ boʻyicha boshlangʻich haydashga oʻrgatish yopiq maydonchalarda yoki avtodromlarda oʻtkaziladi (146-band), yoʻlga esa faqat oʻrgatuvchi bilan va boshlangʻich koʻnikmalar boʻlganda chiqiladi (147-band). Shuning uchun normal birinchi dars shunday koʻrinadi:

1. Tanishuv va tajribangiz haqida qisqa suhbat.
2. Mashina atrofini koʻzdan kechirish va oʻtirish.
3. Oʻrindiq, rul va oynalarni sozlash.
4. Dvigatel oʻchiq holda boshqaruv organlari.
5. Dvigatelni oʻt oldirish, joydan qoʻzgʻalish va toʻxtash.
6. Maydon boʻylab birinchi uzatmada bir necha aylana, hammasi yaxshi boʻlsa — ikkinchiga oʻtish.
7. Tahlil: nima chiqdi, keyin nima qilamiz.

Agar birinchi kunning oʻzida sizni rulga oʻtqazib, tigʻiz soatda Bunyodkor yoki Muqimiy koʻchasiga olib chiqishsa — instruktor haqida oʻylab koʻrishga sabab.

Bir kun oldin

• Uchrashuv vaqti va joyini aniqlang: avtomaktab maydoni, avtodrom yoki yaqindagi bekat.
• Qaysi mashina ekanini soʻrang: modeli va uzatmalar qutisi turi.
• Yaxshi uxlang. Uyqusiz boshda pedallar koʻproq adashtiriladi va bu birinchi aylanadayoq koʻrinadi.
• Darsdan keyin darhol muhim ish rejalashtirmang: birinchi dars koʻringanidan koʻra koʻproq charchatadi.

Oʻzingiz bilan nima olish kerak

Narsa	Nima uchun
Shaxsni tasdiqlovchi hujjat	Avtomaktab jurnal uchun soʻrashi mumkin
Yupqa tagli, poshnasiz poyabzal	Pedallarni, ayniqsa ilashishni his qilish uchun
Koʻzoynak yoki linza, agar taqsangiz	Tibbiy maʼlumotnomada koʻrish boʻyicha cheklov boʻlsa, korreksiyasiz haydash mumkin emas
Suv	Yozda Toshkentda maydondagi mashina tez qiziydi
Daftar yoki telefondagi qaydlar	Tushuntirilganini yozib olish uchun
Qulay kiyim	Yelka va tizzalarni hech narsa siqmasin

083 tibbiy maʼlumotnomasi avtomaktabga yozilishdayoq kerak — uni qanday olish 083 maʼlumotnoma maqolasida yozilgan.

Oʻquv mashinasi: koʻz bilan nimani tekshirish kerak

YHQ boʻyicha oʻquv mashinasida "Oʻquv transport vositasi" belgisi, instruktor uchun qoʻshimcha ilashish va tormoz pedallari, instruktor uchun alohida oyna va GPS-qurilma boʻlishi kerak (150-band). Oʻtirishdan oldin qarang:

• Tom yoki oynada taniqlik belgisi bormi.
• Yoʻlovchi tomonida pedallar bormi. Qoʻshimcha tormozsiz oʻrganish xavfli.
• Xavfsizlik kamarlari sozmi.

Oʻtirish: darhol oʻrganish kerak boʻlgan tartib

Yaxshi odat — "eshik — oʻrindiq — oynalar — kamar" tartibini birinchi darsdan yodlab, har darsda va imtihonda takrorlash.

1. Eshik. Shiqillagancha yopilgan.
2. Oʻrindiq — masofa. Ilashishni oxirigacha bosing: tizza biroz bukilgan holda qolishi kerak.
3. Oʻrindiq — suyanchiq. Kuraklaringizni suyanchiqdan uzmasdan bilagingizni rulning eng yuqori nuqtasiga qoʻying. Yetmasa — suyanchiqni yaqinlashtiring.
4. Balandlik. Koʻzlar taxminan old oynaning oʻrtasida, kapot koʻrinadi.
5. Bosh tayanchi. Oʻrtasi quloqlarning yuqori qismi roʻparasida.
6. Rul. Sozlanadigan boʻlsa — asboblar rul gardishi orqali koʻrinsin.
7. Oynalar. Salon oynasida orqa oyna toʻliq koʻrinadi. Yon oynalarda kuzov cheti ichki chekkada ingichka chiziq, ufq balandlik boʻyicha oʻrtada.
8. Kamar. Bel qismi sonlar ustida, qorinda emas. Diagonal qismi yelka orqali, boʻyin boʻylab emas.

Dvigatel oʻchiq holda boshqaruv organlari

Instruktor koʻrsatadi, siz esa qarab turmasdan qoʻl va oyoq bilan takrorlaysiz:

• Pedallar: oʻngdan chapga — gaz, tormoz, ilashish. Gaz va tormoz faqat oʻng oyoq bilan.
• Richagdagi uzatmalar sxemasi. Ilashish bosilgan holda har bir uzatmani qoʻshing.
• Neytral: richag chapga-oʻngga erkin chayqaladi.
• Qoʻl tormozi: koʻtarish, tugma bilan tushirish.
• Burilish chiroqlari: yuqoriga — oʻngga, pastga — chapga.
• Avariya signali, chiroqlar, tozalagichlar.
• Qoʻllarning rulda turishi: "9 va 3" yoki "10 va 2", bosh barmoqlar gardish ustida, ichida emas.

Birinchi metrlar

Mashqlarning odatiy ketma-ketligi:

1. Dvigatelni oʻt oldirish: ilashish bosilgan, neytral, kalit yoki tugma.
2. Qoʻzgʻalish: birinchi uzatma, ilashishni sekin ilashish nuqtasigacha, qoʻl tormozi pastga, mashina sekin yuradi.
3. Toʻxtash: ilashish, tormoz silliq, neytral.
4. 10–15 marta takrorlash.
5. Maydon boʻylab aylanib yurish, past tezlikda burilishlar.

Dvigatelni oʻchirib qoʻyishdan uyalmang. Birinchi darsda hamma oʻchiradi — bu ilashish nuqtasini qidirishning normal qismi. U haqida batafsil — tepalikda joydan qoʻzgʻalish maqolasida.

Instruktorga beriladigan savollar

• Dastur boʻyicha jami necha soat amaliyot va ular maydon bilan shahar oʻrtasida qanday taqsimlangan?
• Shaharga birinchi chiqish qachon va qaysi yoʻnalishda?
• Imtihon qaysi mashinada va qaysi avtodromda boʻladi?
• Qoʻshimcha soat olsa boʻladimi va narxi qancha?
• Kasal boʻlsam, darsni qanday koʻchiraman?

Qancha amaliyot haqiqatan kerakligi haqida alohida yozganmiz: yangi boshlovchiga necha soat haydash kerak.

Ogohlantiruvchi belgilar

• Siz harakatlanayotganda instruktor telefonda gaplashadi.
• Texnika oʻrniga baqiradi yoki tashqi koʻrinishingiz haqida gapiradi.
• Qoʻshimcha pedallar yoʻq.
• Birinchi kunning oʻzida gavjum koʻchalar.
• Tushuntirishdan bosh tortadi, faqat "men qilgandek qil" deydi.

Bitta yomon uchrashuv oʻqishni tashlashga sabab emas, lekin instruktorni almashtirishga sabab. Koʻp kursantlar ayol instruktor bilan xotirjamroq, katalogda bunday variantlar bor.

Dars yaxshi oʻtganini qanday bilish mumkin

Birinchi mashgʻulotdan keyin yaxshi natija kamtarona koʻrinadi va bu toʻgʻri:

• Oʻrindiq, oyna va kamarni oʻzingiz, yordamsiz sozlaysiz.
• Istalgan uzatmani richagga qaramasdan topasiz.
• Urinishlarning kamida yarmida dvigatelni oʻchirmasdan qoʻzgʻalasiz.
• Silliq, burun bilan "choʻqimasdan" toʻxtaysiz.
• Keyingi darsda nima qilishingizni tushunasiz.

Beshtadan ikkitasi chiqsa ham — normal. Odatda manzara uchinchi-toʻrtinchi darsga kelib shakllanadi. Muhimi, instruktor shunchaki "yana bir marta" demasdan, har bir xatoning sababini tushuntirsin.

Birinchi besh daqiqadagi hayajonni qanday yengish kerak

Deyarli hammaning qoʻli titraydi. Ishlaydigan bir necha usul:

• Instruktor boshqaruv organlari haqida gapirayotganda dvigatel oʻchiq mashinada bir-ikki daqiqa oʻtiring. Tana joyga oʻrganadi.
• Sekin nafas oling: toʻrt sanoqda nafas olish, oltida chiqarish.
• Nima qilayotganingizni ovoz chiqarib ayting: "ilashish, birinchi, qoʻyib yuboryapman". Bu boshni band qiladi va vahimaga yoʻl bermaydi.
• Instruktor bilan "stop" soʻzi haqida kelishib oling: siz aytasiz — u savolsiz oʻz tormozi bilan mashinani toʻxtatadi.

Darsdan keyin: qaydlarda besh qator

1. Nima chiqdi.
2. Nima chiqmadi.
3. Instruktor nimani tuzatishni aytdi.
4. Necha marta oʻchirdingiz (bir haftadan keyin bu raqamga kulasiz).
5. Keyingi dars uchun savol.

Hayajon hatto mashinaga oʻtirishga xalaqit bersa, haydashdan qoʻrquvga qarshi usullar haqidagi tahlilimizni oʻqing.

Qayerda oʻqishni hali tanlamadingizmi? Toshkent avtomaktablarini koʻring yoki avtomaktab tanlash uchun ariza qoldiring — tuman, jadval va uzatmalar qutisi turiga qarab variant topamiz.