Yangi boshlovchiga haqiqatan necha soat amaliyot kerak

Qisqacha: normativ boʻyicha B toifasi dasturida amaliy haydashga kamida 69 soat ajratiladi (Vazirlar Mahkamasining 408-son qarori, 2026-yil oktyabr holatiga). Bu hamma uchun minimum, haqiqiy ehtiyoj esa mashgʻulotlar chastotasi, uzatmalar qutisi va tajribangizga bogʻliq. Raqamga emas, quyidagi koʻnikmalar cheklistiga qarang.

Normativ nima deydi

Oʻqishning minimal hajmi Vazirlar Mahkamasining 408-son qarorida belgilangan. B toifasi uchun 2026-yil oktyabr holatiga:

Koʻrsatkich	B toifasi uchun minimum
Kurs muddati	kamida 18 hafta
Amaliy haydash	kamida 69 soat
Umumiy oʻquv yuklamasi	haftasiga 20 soatgacha
Bitta instruktorda amaliyot	instruktor uchun kuniga 8 soatdan koʻp emas

A va B toifalari uchun nazariy qismni endi mustaqil yoki onlayn oʻzlashtirish mumkin, ammo majburiy dasturning amaliy qismini oʻquv tashkilotida toʻliq oʻtash shart. Koʻnikmalar ijobiy baholangandan keyin avtomaktab elektron tasdiqnoma shakllantiradi va u imtihonga kirish uchun asos boʻladi. Oʻqish muddatlari haqida batafsil — avtomaktabda oʻqish qancha davom etadi maqolasida.

Shartnomada nimani tekshirish kerak:

• Necha soat haydash koʻrsatilgan va bu astronomik soatmi yoki uzunligi noaniq "mashgʻulot"mi.
• Ulardan qanchasi maydonda, qanchasi shaharda.
• Maydonga borish va kursantlarni almashtirish vaqti ham kiradimi.
• Qoʻshimcha soat necha pul va uni oʻsha instruktordan olsa boʻladimi.

Sizga aynan qancha kerakligi nimaga bogʻliq

Omil	Kamroq kerak	Koʻproq kerak
Tajriba	Dala hovlida haydagan, shaharda velosiped minadi	Hech qachon rulga oʻtirmagan
Chastota	Haftasiga 2–3 mashgʻulot	Haftada bir marta yoki bir oylik tanaffuslar bilan
Uzatmalar qutisi	Imtihondan keyin shaharda avtomat	Shaharda mexanika
Stress	Signallarga xotirjam munosabat	Kuchli xavotir, oqimda qotib qolish
Oʻqish joyi	Estakada, boks, chiziqlari bor maydon	Chiziqsiz boʻsh yer

Eng koʻp soatni mashqlar emas, tanaffuslar yeydi. Uch hafta qoldirgan kursant tanaffusdan keyingi birinchi darsni ilashishni eslashga sarflaydi.

Amaliyotni qanday taqsimlash kerak

Tajribasiz, mexanikada oʻqiyotgan kursant uchun misol. Bu normativ emas, amaliyotdagi ishchi sxema.

Bosqich	Qayerda	Nima mashq qilinadi	Keyingisiga oʻtish belgisi
Asosiy boshqaruv	Yopiq maydon	Oʻtirish, qoʻzgʻalish, toʻxtash, uzatmalar, burilishlar	10 tadan 9 marta dvigatelni oʻchirmasdan qoʻzgʻaladi
Avtodrom mashqlari	Avtodrom	Estakada, boks, parallel parkovka, ilon izi, 90° burilishlar	Har bir mashq ketma-ket 5 marta xatosiz
Tinch koʻchalar	Mahallalar, turar-joy massivlari	Chorrahalar, piyodalar, chiziqlar	Tasma va tezlikni oʻzingiz tanlaysiz
Shahar	Magistrallar, aylanma harakat	Oqim, qayta tizilish, chapga burilish	Instruktor deyarli aralashmaydi
Imtihon oldidan takror	Avtodrom	Imtihon sxemasini toʻliq oʻtish	Ketma-ket ikki marta jarimasiz

YHQ boʻyicha boshlangʻich oʻqitish yopiq maydonlarda yoki avtodromlarda oʻtadi, shaharga esa oʻrgatuvchi bilan va boshlangʻich koʻnikmalar boʻlganda chiqiladi (146–147-bandlar). Oʻquv haydashi faqat YHXB bilan kelishilgan yoʻnalishlarda mumkin (151-band), shuning uchun "qulay joyda aylanib kelish" boʻlmaydi.

Imtihonga tayyorlik cheklisti

Oʻzbekistonda imtihon avtomatlashtirilgan avtodromda, mashinada imtihonchisiz oʻtadi. Yozilishdan oldin oʻzingizni tekshiring:

• Estakadada orqaga ketmasdan qoʻzgʻalish 10 tadan 10.
• Parallel parkovka va boks chiziqlarga tegmasdan ketma-ket 5 marta.
• Ilon izi bir xil past tezlikda, toʻxtamasdan.
• Burilish chiroqlari eslatmasiz, avtomatik yoqiladi.
• Stop-chiziq ustida emas, oldida toʻxtash.
• Imtihon avtodromi sxemasini yoddan bilasiz.

Oltitadan ikkitasi goh chiqib, goh chiqmasa — qoʻshimcha soatlaringiz shu. Yiqilishning eng koʻp sabablari amaliy imtihondagi 15 xato maqolasida tahlil qilingan.

Shaharga tayyorlik cheklisti

Imtihon maydonni tekshiradi, yashash esa Toshkentda. Quyidagi koʻnikmalarsiz guvohnoma olgandan keyin shaharga yolgʻiz chiqishni tavsiya qilmaymiz:

• Tartibga solinmagan chorrahada qarama-qarshi oqim orqali chapga burilish.
• Aylanma harakatdan chiqishga qayta tizilib oʻtish.
• Zich oqimda koʻr zonani tekshirib qayta tizilish.
• Instruktor bilan kamida 3–4 marta tigʻiz soatda haydash.
• Kamida 2 marta qorongʻida haydash.
• Haqiqiy koʻchada mashinalar orasiga yoʻl chetida toʻxtash.

Qoʻshimcha soatni qachon olish va qanday sarflash kerak

Qoʻshimcha soatni maqsadli olish kerak. Yomon variant: "yana 10 soat aylanib kelaman". Yaxshisi: "3 soat estakada va boks, 2 soat Chilonzorda chapga burilishlar, 2 soat kechqurun".

Har bir qoʻshimcha mashgʻulotdan oldin instruktorga qaysi koʻnikmani yopmoqchi ekaningizni ayting. Koʻp kursantlar bunday soatlarni Toshkentdagi xususiy instruktorlardan oladi — asosiy avtomaktab uzoq yoki jadval noqulay boʻlsa, bu qulay.

Toʻlangan soatlarni behuda ketkazmaslik

Bir soat amaliyot pul turadi, uning yarmini mayda narsalarga yoʻqotish oson. Kursantlarda odatda ish beradigan narsalar:

1. 10 daqiqa oldin keling. Oʻtirish, oynalarni sozlash va "bugun nima qilamiz" suhbati rul ortidagi vaqtni yemasin.
2. Bir mashgʻulotga bitta maqsad. "Aylanib kelamiz" emas, "bugun estakada va boks".
3. Xayolan takrorlash. Darsdan oldingi kechqurun mashqni qadamma-qadam ayting: qayerda toʻxtash, rul qachon oxirigacha, qachon markazga. Bu bepul va oʻsishni sezilarli tezlashtiradi.
4. Telefonda avtodrom sxemasi. Imtihon markazi sxemasini suratga olib, mashqlar tartibini uyda yodlang.
5. Darsdan keyin qisqa qayd. Nima chiqdi, nima chiqmadi, nimani tuzatish kerak. Keyingi darsni shundan boshlang.
6. Keraksiz koʻchirmang. Ikki haftadan uzun tanaffus deyarli doim bitta "eslash" darsiga tushadi.

Koʻp uchraydigan notoʻgʻri fikrlar

• "Soat koʻp boʻlsa — albatta topshiraman". Maydonda yigirma soat aylanish parkovkaga oʻrgatmaydi. Maqsadsiz soatlar deyarli foydasiz.
• "Imtihonda baribir omad kulib boqadi". Avtomatik tizim yon bosmaydi, qayta topshirish esa kamida yetti kundan keyin mumkin.
• "Guvohnomadan keyin oʻzim oʻrganaman". Birinchi yilda tajriba eng kam, notanish vaziyatlar esa eng koʻp. Boʻshliqlarni qoʻshni mashinaning bamperi bilan emas, instruktor va ikkinchi pedallar bilan yopish arzonroq.

Rejaga nimani kiritish kerak

Byudjet va jadvalga dasturdan tashqari hech boʻlmaganda bir necha qoʻshimcha soat kiriting, ayniqsa mexanikada va birinchi marta rulda oʻqiyotgan boʻlsangiz. Tumaningizda qulay jadval bilan qayerda oʻqish mumkinligini bilmoqchi boʻlsangiz, Toshkentdagi B toifali avtomaktablarni koʻring yoki avtomaktab tanlash uchun ariza qoldiring — variantlarni aytamiz.