B toifa oʻquv dasturi oddiy tilda

Qisqacha: Oʻzbekistonda B toifa dasturi — kamida 18 hafta, 216 soat auditoriya yuklamasi va 69 soat amaliy haydash. 2026-yil 1-fevraldan nazariyani mustaqil oʻrganish mumkin, amaliyot esa majburiy va faqat litsenziyali avtomaktabda oʻtiladi. Amaliyotdan keyin maktab elektron tasdiqnoma rasmiylashtiradi va u bilan imtihonga borasiz.

Dastur qayerdan olinadi

Oʻqish hajmini har bir avtomaktab oʻzi oʻylab topmaydi. Minimum haydovchilarni tayyorlash, qayta tayyorlash va malakasini oshirish tartibi toʻgʻrisidagi Nizomda belgilangan. Bu Vazirlar Mahkamasining 2018-yil 31-maydagi 408-son qaroriga ilova; toifalar boʻyicha soatlar unga 2022-yil 20-iyuldagi 393-son qaror bilan kiritilgan. Shu minimum asosida maktab oʻz oʻquv rejasi va fan dasturlarini tasdiqlaydi. Maktab koʻproq soat berishi mumkin, kamroq emas.

Necha soat: minimumlar jadvali

Toifa	Kurs muddati	Auditoriya yuklamasi	Amaliy haydash
A (mototsikl)	9 haftadan	180 soatdan	20 soatdan
B (yengil avtomobil)	18 haftadan	216 soatdan	69 soatdan
C (yuk avtomobili)	22 haftadan	264 soatdan	69 soatdan
B + C	24 haftadan	288 soatdan	72 soatdan

Maʼlumotlar Nizomning 2026-yil oktabr holatidagi tahririga koʻra.

Shu hujjatdagi jadvalingizga taʼsir qiladigan yana bir nechta qoida:

• umumiy oʻquv yuklamasi — haftasiga 20 soatgacha;
• sinfdagi mashgʻulotlar — kuniga 4 soatgacha, 80 daqiqalik juftliklar bilan;
• bitta instruktor kuniga 8 soatdan koʻp haydatmaydi;
• oʻquv guruhida 24 kishidan koʻp emas.

Bundan oddiy hisob chiqadi. Haftasiga 1,5–2 soatdan 3–4 mashgʻulot boʻlsa, 69 soat haydash taxminan 3–4 oy degani. Shuning uchun «bir oyda guvohnoma» vaʼdalari dasturga toʻgʻri kelmaydi.

2026-yil fevraldan nima oʻzgardi

Vazirlar Mahkamasining 2025-yil 25-oktabrdagi 676-son qarori A va B toifalari uchun tartibni oʻzgartirdi. 2026-yil 1-fevraldan:

• nazariyani mustaqil yoki kurslarda, onlayn yoki oflayn, oʻz xohishingizga koʻra oʻrganish mumkin;
• amaliyot majburiy va toʻliq litsenziyali tashkilotda oʻtiladi;
• amaliyotdan keyin maktab haydash koʻnikmalarini baholaydi va yagona namunadagi elektron tasdiqnoma shakllantiradi, u YHXB va imtihon markaziga yuboriladi;
• A va B toifalari uchun oʻquv guruhlarini DYHXXda roʻyxatdan oʻtkazish bekor qilindi.

Imtihonda nazariyani tinglaganingiz haqida hujjat soʻralmaydi. Lekin nazariy imtihonni hech kim bekor qilmagan. Mustaqil tayyorgarlik intizomli odamlarga mos. Hammasini oxirgi haftaga qoldiradigan boʻlsangiz, kursga borgan maʼqul. Tayyorgarlik rejasi nazariyani birinchi urinishda topshirish maqolasida.

Nazariy qism: qaysi fanlar

Nizom fanlarni oʻqituvchilarga qoʻyiladigan talablar orqali nomlaydi. B toifa dasturiga quyidagilar kiradi:

1. Yoʻl harakati qoidalari. Belgilar, chiziqlar, svetofor va tartibga soluvchi ishoralari, oʻtish navbati, quvib oʻtish, toʻxtash va toʻxtab turish, odam tashish. Bu imtihon biletlarining asosi. Oʻqituvchining oʻzida haydovchilik guvohnomasi boʻlishi shart.
2. Transport vositasini boshqarish asoslari va yoʻl harakati xavfsizligi. Avtomobil yoʻlda qanday ishlaydi: tormoz yoʻli, sirpanish, masofa, qorongʻida va yomgʻirda harakat, avariya vaziyatida oʻzini tutish. Shu yerda haydovchi psixologiyasi va YTHning odatiy sabablari ham koʻriladi.
3. Avtomobil tuzilishi va texnik xizmat koʻrsatish. Dvigatel, transmissiya, tormozlar, rul boshqaruvi, elektr jihozlari. Maqsad mexanik boʻlish emas, qaysi nosozlik bilan yurib boʻlmasligini tushunish. Avtotransport boʻyicha oliy maʼlumotli oʻqituvchi dars beradi.
4. YTHda birinchi yordam. Qon ketishini toʻxtatish, jabrlanuvchining holati, uni koʻchirish. Shifokor yoki sertifikatli instruktor-paramedik dars beradi. Kurs oxirida birinchi yordam boʻyicha amaliy imtihon toʻgʻridan-toʻgʻri avtomaktabda olinadi.

Oʻqish oxirida maktab animatsion topshiriqlar bilan kompyuterda ichki yakuniy test oʻtkazadi.

Amaliy qism: haydash qanday tuzilgan

Rasmiy dastur soatlar minimumini va mashinaga talablarni belgilaydi. Mashqlar tartibi maktablarda oʻxshash. Kurs odatda shunday koʻrinadi:

Bosqich	Qayerda	Nima mashq qilinadi
1. Dastlabki soatlar	yopiq maydoncha yoki avtodrom	oʻtirish, oynalar, pedallar, joydan qoʻzgʻalish va toʻxtash, uzatmalarni almashtirish
2. Avtodrom mashqlari	avtodrom	ilon izi, estakada (tepalikda qoʻzgʻalish), parallel parkovka, boksga kirish, cheklangan joyda qayrilish
3. Tinch koʻchalar	oʻquv yoʻnalishlari	burilishlar, qator almashtirish, tartibga solinmagan chorrahalar, piyodalar oʻtish joylari
4. Shahar	oʻquv yoʻnalishlari	zich oqim, svetoforlar, aylanma harakat, koʻp qatorli koʻchalar
5. Imtihonga tayyorgarlik	avtodrom	imtihon mashqlarini vaqtga va jarima ballarisiz bajarish

YHQ boʻyicha dastlabki mashgʻulotlar yopiq maydonchada yoki avtodromda oʻtkaziladi, shaharga esa faqat YHXB bilan kelishilgan yoʻnalishlarda chiqiladi. Oʻquv mashinasida ilashish va tormozning qoʻshimcha pedallari, qoʻshimcha oyna, GPS-qurilma va oʻquv mashinasi belgisi boʻlishi kerak. Sizni darhol ikkinchi pedalsiz mashinada oqimga olib chiqishsa, maktab haqida oʻylab koʻring. U qonuniy ishlayotganini qanday tekshirish litsenziyasiz avtomaktabga tushib qolmaslik maqolasida tahlil qilingan.

Soatlar haqida bilish muhim. 69 soat — minimum, hamma uchun norma emas. Kimgadir bu bemalol yetadi, kimgadir shaharda ishonch bilan haydash uchun 80–90 soat kerak. Shartnomada 69 soatdan kam yozilgan boʻlsa, maktab soatlarni qanday hisoblashini va elektron tasdiqnomani qanday rasmiylashtirishini soʻrang.

Dasturdan keyingi imtihon

Imtihonlar imtihon markazida, oʻsha VM 408-son qarori qoidalari boʻyicha topshiriladi:

• Nazariya. 20 ta savol, 25 daqiqa, topshirish uchun kamida 18 ta toʻgʻri javob kerak. Til tanlov boʻyicha: oʻzbek yoki rus, Qoraqalpogʻistonda qoraqalpoq tili ham.
• Amaliyot. Avtomatlashtirilgan avtodromda, unga faqat nazariyani topshirgandan keyin qoʻyiladi. B toifa imtihoni mexanik uzatmalar qutili mashinada olinadi, shuning uchun amaliyotning hech boʻlmasa bir qismini mexanikada oʻting.
• Muddatlar. Topshirilgan nazariya ikki oy amal qiladi. Nazariyani keyingi ish kuni, amaliyotni esa kamida 7 kundan keyin qayta topshirish mumkin.

Mashqlar va baholash haqida batafsil avtodromdagi amaliy imtihon maqolasida.

Maktabdan dastur haqida nimani soʻrash kerak

• Shartnomada necha soat haydash bor va avtodrom unga kiradimi.
• Qaysi mashinada va qaysi uzatmalar qutisi bilan oʻqitiladi.
• Nazariy kurs bormi va mustaqil tayyorlansangiz, u alohida qancha turadi.
• Birinchi yordamni kim oʻtadi va uning imtihoni qayerda.
• Amaliyotdan keyin maktab elektron tasdiqnomani qachon va qanday shakllantiradi.

Dasturi tushunarli maktabni tanlash

Toshkentdagi B toifa avtomaktablari katalogida maktablarni tuman va narx boʻyicha solishtirish, avtodromlar va imtihon markazlari boʻlimida esa imtihonlar qayerda oʻtishini koʻrish mumkin. Maktabni siz uchun tanlashlarini xohlasangiz, avtomaktab tanlash uchun ariza qoldiring: tuman, uzatmalar qutisi va mashgʻulotlar uchun qulay vaqtni yozing.