Avtodromda amaliy imtihon: mashqlar va nima baholanadi

Qisqacha: amaliy imtihon yopiq avtomatlashtirilgan avtodromda, datchik va videokameralar oʻrnatilgan mashinada topshiriladi. Yoningizda inspektor oʻtirmaydi: har bir mashqni tizim baholaydi va har bir element boʻyicha natija displeyga chiqadi. «B» toifasi uchun bu startdan avariya holatida toʻxtashgacha oʻn ikki element. Qayta topshirish kamida 7 kundan keyin, hammasini esa nazariyadan keyin ikki oy ichida ulgurish kerak.

Avtodrom qanday tuzilgan

Avtodromga qoʻyiladigan talablar va amaliy imtihon tartibi Vazirlar Mahkamasining 2018-yil 31-maydagi 408-son qarorida belgilangan (2026-yil oktyabr holatidagi tahrir). Avtomatlashtirilgan avtodrom — umumiy foydalanishdagi yoʻllardan ajratilgan, belgilar, svetoforlar va chiziqlar bilan jihozlangan yopiq maydon. Unga datchiklar oʻrnatilgan boʻlib, ular mashina qayerdaligini va har bir elementni qanday bajarayotganingizni qayd etadi. Hammasini dispetcherlik punktidan kuzatib turishadi.

Imtihon mashinasida maʼlumot uzatish tizimi, datchiklar, natijalar displeyi va salonni 360 gradus koʻrsatadigan kamera bor, yozuv dispetcherlik punktiga boradi. Natijani qoʻlda oʻzgartirib boʻlmaydi. Avtodromda nosozlik yuz bersa, imtihon toʻxtatiladi va tugallanmagan mashqlar natijasi bekor qilinadi.

Harakatlanish sxemasi, yaʼni mashqlar ketma-ketligi imtihon markazi saytida va joyidagi stendlarda joylashtiriladi. Uni navbatda emas, oldindan oʻrganing. Markazlar manzili Toshkentdagi avtodromlar va imtihon markazlari boʻlimida.

«B» toifasi mashqlari

«B», «C» va «D» toifalari uchun avtodromda quyidagi elementlar majburiy:

№	Element	Odatda qayerda xato qilinadi
1	Start	xavfsizlik kamari, burilish chirogʻi, silliq qoʻzgʻalish
2	Piyodalar oʻtish joyi	piyoda boʻlsa, oʻtish joyi oldida toʻxtash
3	Estakadada toʻxtash va qoʻzgʻalish	stop-chiziqda toʻxtash, qoʻzgʻalishda orqaga ketish
4	90 graduslik burilishlar	gʻildirak bilan chiziqni bosish
5	Qayrilish uchun boksga kirish	chegaralarga tegmasdan va toʻliq kirish
6	Tartibga solingan chorraha	faqat ruxsat beruvchi ishorada oʻtish, stop-chiziqda toʻxtash
7	Ilon izi	cheklagichlarni bosmasdan oʻtish
8	Orqaga yurib parallel toʻxtash	mashinaning parkovka zonasidagi holati, chegaraga tegish
9	Tartibga solinmagan temir yoʻl kesishmasi	kesishma oldida toʻxtash
10	Tezlashish boʻlagi	tezlik olish va uzatmani almashtirish
11	Avariya holatida toʻxtash	reaksiya vaqti va sirpanmasdan toʻxtash
12	Finish	finish zonasida toʻxtash

Mototsikllar («A» va «A1») uchun mashqlar boshqa: ilon izi, tor yoʻlak, tezlashish-sekinlashish, gabaritli yarim aylana, gabaritli koridor, past tezlikda harakatlanish, gabaritli sakkiz. Tirkamalar («BE», «CE», «DE») uchun — orqa bortni platformaga qoʻyish, platformadan chiqish va gabaritli koridorda orqaga toʻgʻri chiziqda yurish.

Har bir xato uchun aniq jarima ballarini IIV tasdiqlagan metodika belgilaydi. Toʻliq jadval ochiq manbalarda yoʻq, markazlar esa oʻz variantini video yoʻriqnomada koʻrsatadi. Aynan sizning markazingizdagi amaldagi jadvalni avtomaktabdan soʻrang: guruhlarni imtihonga olib boradigan instruktorlar uni biladi. Kun.uz va yuz.uz viloyat markazlari ochilishi haqidagi xabarlarida yozishicha, 99 tadan koʻp boʻlmagan jarima bali toʻplansa, imtihon topshirilgan hisoblanadi.

Toshkent markazining mashqlar roʻyxatidan (2022-yilgi hujjat) yana ikki moʻljal: avtodromda tezlik 20 km/soat bilan cheklangan (5 km/soat yoʻl qoʻyiladigan farq bilan), tezlashish boʻlagida esa 40 km/soat. Sxema boʻyicha tartibga solingan chorrahadan bir necha marta oʻtiladi: toʻgʻriga, chapga va oʻngga, «B» toifasi uchun parallel parkovka esa yoʻnalish oxiriga yaqin turadi.

Mashina: mexanika va tayyorgarlik

Xususiy markazlarda imtihon oʻtkazish nizomiga koʻra amaliy imtihon mexanik uzatmalar qutisiga ega oʻquv mashinalarida topshiriladi. Mashinaning texnik holatini imtihon boshlanishidan oldin markaz xodimi tekshiradi. Tibbiy komissiya cheklovlar bilan haydashga ruxsat bergan nogironligi boʻlgan shaxslar uchun imtihon maxsus jihozlangan mashinada oʻtkaziladi.

Amaliy maslahat: imtihondan bir-ikki hafta oldin instruktor bilan mashinasi va chiziqlari imtihonnikiga oʻxshash maydonda ikki-uch mashgʻulot kelishib oling. Parkovka va boks moʻljallari aniq modelga bogʻliq. Oʻz «Kobalt»ida aʼlo parkovka qiladigan kursant boshqa mashinada oynalar boshqacha turgani uchungina adashishi mumkin. Bunday mashgʻulotlar uchun instruktorni Toshkent instruktorlari boʻlimidan topish mumkin.

Imtihon qanday oʻtadi

1. Avtodromgacha. Amaliy imtihonga faqat nazariyadan oʻtgandan keyin qoʻyiladi. Sana va vaqtni tizim avtomatik belgilaydi. Ularni shaxsiy kabinetda yoki imtihon varaqasida tekshiring.
2. Kutish. Markazlarda odatda boshqalar qanday topshirayotgani koʻrinadigan ekranlar bor. Begona xatolarga emas, mashina estakada oldida aynan qayerda toʻxtashi va boksga qanday yaqinlashishiga qarang.
3. Oʻtirish. Start buyrugʻidan oldin oʻrindiq, oynalar va kamarni sozlang. Bunda sizni hech kim shoshiltirmaydi, oynadagi xato esa keyin qimmatga tushadi.
4. Bajarish. Mashqlar tartibi markaz sxemasida berilgan, mashinadagi displey esa har bir element boʻyicha natijani koʻrsatadi. Xotirjam haydang: avtodromda tezlik deyarli hech qachon yordam bermaydi, ortiqcha bir soniya esa deyarli hech qachon xalaqit bermaydi.
5. Natija. Tizim «topshirdi» yoki «topshirmadi» bahosini qoʻyadi, natija SMS orqali ham keladi. QR-kodli imtihon varaqasi chop etiladi, natija tizimda bir yil saqlanadi.

Ikkala imtihondan oʻtgach, maxsus sertifikat olasiz. U bir yil davomida davlat xizmatlari markazida yoki YHXB boʻlinmasida guvohnoma rasmiylashtirish uchun asos boʻladi.

Koʻpincha qayerda xato qilishadi

Guruhlarni imtihonga olib boradigan instruktorlar tajribasiga koʻra, eng koʻp urinish uchta elementda yoʻqotiladi:

• Estakada. Mashina orqaga ketadi yoki oʻchib qoladi. Qoʻl tormozi bilan yarim ilashishni mashq qilish yordam beradi. Batafsil — mexanikada tepalikda joydan qoʻzgʻalish maqolasida.
• Parallel parkovka va boks. Chiziqqa tegish yoki toʻliq kirmaslik. Bosqichma-bosqich texnika — parallel parkovka va garajga kirish tahlilida.
• Start va chorrahadagi mayda narsalar. Unutilgan burilish chirogʻi, startdan keyin taqilgan kamar, qizil chiroqda stop-chiziqdan oʻtib ketish. Bular alamli xatolar, chunki haydash mahoratiga aloqasi yoʻq.

Oʻn beshta tipik xatoning toʻliq roʻyxati amaliy imtihondagi xatolar maqolasida.

Narxi va qayta topshirish

Xususiy markazda amaliy imtihon narxini markazning oʻzi belgilaydi, har bir urinish oldindan toʻlanadi. Yagona imtihon markazlari operatorining ommaviy ofertasiga koʻra (2026-yil oktyabrda tekshirilgan), birinchi urinish nazariya topshirilgan kuni toʻlansa 1,5 mln soʻm (bu narx ikki oy saqlanadi), boshqa kuni toʻlansa 1,6 mln soʻm. Har bir qayta topshirish — 1,6 mln soʻm. YHXB boʻlinmalarida yigʻim birinchi urinish uchun BHMning 10 foizi, har bir keyingisi uchun 15 foizi, yaʼni BHM 440 000 soʻm boʻlganda 44 000 va 66 000 soʻm. Natijadan qatʼi nazar pul qaytarilmaydi.

Amaliy imtihonni kamida 7 kalendar kundan keyin qayta topshirish mumkin. Nazariyaning ikki oylik muddatini unutmang: ikki oyda amaliyot topshirilmasa, nazariyani ham qaytadan topshirishga toʻgʻri keladi.

Oldindan nima qilish kerak

• Markaz saytida avtodrom sxemasini koʻring va uni xayolan ikki-uch marta bosib oʻting.
• Estakada, boks va parallel parkovkani 10 tadan 9 marta chiqadigan darajada mashq qiling.
• Pasport yoki ID-karta va imtihon varaqasini oling.
• Erta keling va shu kunga muhim ish rejalashtirmang: avtodromga navbat uzoq boʻlishi mumkin.

Avtodromga yaxshi tayyorgarlik qaysi maydon va mashinada oʻqiganingizga bogʻliq. Avtomaktab tanlayotgan boʻlsangiz, oʻz avtodromiga ega Toshkentdagi «B» toifasi maktablariga eʼtibor bering. Oʻzingiz qidirishni istamasangiz, avtomaktab tanlash uchun ariza qoldiring, yaqiningizdagi variantlarni taklif qilamiz.