Parallel parkovka va garajga kirish: mashqlar qadamma-qadam

Qisqacha: parallel parkovka va boks "his" bilan emas, uch-toʻrtta moʻljal bilan topshiriladi: qayerda toʻxtash, rulni qachon oxirigacha burish va qachon markazga qaytarish. Mashina gazsiz, yarim ilashishda yuradi, siz yelka osha emas, oynalarga qaraysiz. Moʻljallarni imtihon topshiradigan modelda mashq qiling.

Avtodromda aynan nima tekshiriladi

Vazirlar Mahkamasining 408-son qarori bilan belgilangan avtomatlashtirilgan avtodrom talablarida (2026-yil oktyabr holatiga koʻra) B, C va D toifalari uchun boshqa elementlar qatorida quyidagi ikkitasi bor:

• "Orqaga harakatlanib parallel toʻxtash (parkovka)";
• "Tor joyda qayrilib olish uchun boksga kirish" — kursantlar buni "garaj" deb atashadi.

Mashqlarni mashina ichidagi imtihonchi emas, datchiklar bilan ishlaydigan avtomatik tizim baholaydi. Unga siz qanchalik ishonchli koʻrinishingiz farqi yoʻq: chiziqni bosish, cheklagichga tegish, dvigatelning oʻchib qolishi, burilish chirogʻisiz harakat — hammasi qayd etiladi. Harakat sxemasini markaz oʻz saytida va stendlarda joylashtirishi shart, uni imtihon kuni emas, oldindan koʻrib chiqing. Imtihonning umumiy tartibi haqida avtodromdagi amaliy imtihon maqolasida yozganmiz.

Tayyorgarlik: birinchi metrdan oldin uch narsa

1. Oʻrindiq va oynalar. Chap oyogʻingiz ilashish pedalini tizzangiz sal bukilgan holda oxirigacha bosa olishi kerak. Yon oynalarda kuzovning cheti ichki chekkada ingichka chiziq boʻlib koʻrinsin, oynaning pastki qismi esa orqa gʻildirak yonidagi asfaltni koʻrsatsin.
2. Rul aylanishlarini sanash. Rulni markazdan oʻngga oxirigacha burib, sanang. Koʻp yengil mashinalarda bu taxminan bir yarim aylanish. Shu sonni yodlang: parkovkada siz rulni "ozgina" emas, "oxirigacha" va "markazga" burasiz.
3. Tezlik. Orqaga barcha manyovrlar — gaz pedalisiz, yarim ilashishda. Mashina tez ketsa, ilashishni biroz bosing; oʻchib qolsa, pedalni sekinroq qoʻyib yuboring. Avtodromda shoshilish ortiqcha 10 soniyadan qimmatroqqa tushadi.

Orqaga yurib parallel parkovka: qadamma-qadam

Odatiy holat: joy oʻngda, siz uning yonidan oʻtib, orqaga yurib turasiz.

1-qadam. Boshlangʻich nuqtaga turish

Joy chegarasiga parallel, chiziq yoki cheklagichlardan taxminan yarim-bir metr masofada yuring. Orqa bamperingiz "oldingi mashina"ning (oldingi ustun yoki konusning) orqa chegarasi bilan tenglashganda toʻxtang. Sedanda qulay moʻljal: oʻng oynaga qaraganda joyning oldingi chegarasi taxminan yelkangiz roʻparasida boʻladi.

2-qadam. Orqa uzatma va rul oʻngga oxirigacha

Oʻng burilish chirogʻini yoqing, ilashishni bosib, orqa uzatmani qoʻshing. Ikkala oynaga qarang. Mashina qoʻzgʻalguncha ilashishni sekin qoʻyib yuboring va darhol rulni oʻngga oxirigacha buring. Rulni joyida emas, harakatda burang: rul mexanizmi va shinalarga yuk kamroq, traektoriya silliqroq boʻladi.

3-qadam. Taxminan 45 graduslik burchakni ushlash

Chap oynaga qarang. Joyning orqa chegarasi (orqa ustun yoki konus) toʻliq koʻringanda va mashina taxminan 45 gradusga burilganda toʻxtang va rulni markazga qaytaring — oʻsha bir yarim aylanish.

4-qadam. "Kirish nuqtasi"gacha toʻgʻri orqaga

Toʻgʻri orqaga yuring. Oʻng oynani kuzating: oldingi oʻng burchagingiz oldingi mashinaning orqa chegarasidan oʻtganda keyingi qadamga oʻting. Yana bir moʻljal: oʻng oynada orqa oʻng gʻildirak bordyur chizigʻiga deyarli tegib turibdi.

5-qadam. Rul chapga oxirigacha

Rulni chapga oxirigacha burib, sekin orqaga yurishda davom eting. Mashina tekislana boshlaydi. Oʻng oynada chiziqni, chap oynada joyning orqa chegarasini kuzating.

6-qadam. Tekislash va toʻxtash

Kuzov chiziqqa parallel boʻlganda rulni markazga qaytaring, kerak boʻlsa, oʻrtaga turish uchun biroz oldinga yuring. Burilish chirogʻini oʻchiring.

Bosqich	Moʻljal	Rul
Boshlangʻich nuqta	Orqa bamper oldingi mashinaning orqa chegarasi roʻparasida	Toʻgʻri
Kirishni boshlash	Orqa uzatma yoqilgan, oynalar tekshirilgan	Oʻngga oxirigacha
45° burchak	Joyning orqa chegarasi chap oynada toʻliq koʻrinadi	Markazga
Kirish nuqtasi	Oldingi oʻng burchak oldingi mashinadan oʻtdi	Chapga oxirigacha
Yakun	Kuzov chiziqqa parallel	Markazga

Boksga ("garaj"ga) kirish: qadamma-qadam

Avtodromdagi boks — chiziq va ustunlardan iborat toʻrtburchak. Unga kirib, keyin teskari yoʻnalishda chiqish kerak. Sxema markazga bogʻliq: baʼzilarida orqa bilan, baʼzilarida old bilan kiriladi. Quyida Toshkentdagi koʻp avtomaktablardagi kabi oʻng tomondagi boksga orqa bilan kirishni koʻramiz.

1. Yaqinlashish. Bokslar qatori boʻylab, ularning old chizigʻidan taxminan bir metr masofada yurasiz.
2. Toʻxtash. Boksdan oʻtib, yelkangiz boksning uzoq ustunidan bir-bir yarim metr oʻtganda toʻxtaysiz. Uzun mashinada — biroz nariroqda.
3. Kirish. Oʻng burilish chirogʻi, orqa uzatma, yarim ilashish, rul oʻngga oxirigacha.
4. Oʻng ustunni nazorat qilish. Oʻng oynada yaqin ustunni ushlab turing. U bilan kuzov orasidagi masofa doim saqlanishi kerak. Qisqarayotgan boʻlsa, toʻxtang, biroz oldinga yurib, qaytadan boshlang.
5. Tekislash. Chap oynada boksning chap chizigʻi koʻrinib, kuzov unga deyarli parallel boʻlganda rulni silliq markazga qaytaring.
6. Chuqurlik. Sxema talab qilgan holatga kelguncha toʻgʻri orqaga yuring (odatda orqa qism orqa chiziq yonida, lekin uni bosmasdan). Toʻxtang.
7. Chiqish. Oldinga uzatma, burilish tomoniga chiroq, rulni esa faqat oldingi bamper boksdan chiqqandan keyin buring.

Instruktor eng koʻp koʻradigan xatolar

• Yarim ilashish oʻrniga gaz. Mashina "sakraydi", siz moʻljaldan oʻtib ketasiz. Yechim: oʻng oyoq faqat tormozda.
• Rulni joyida burish. Gʻildiraklar tiqiladi, mashina joyidan siltanib qoʻzgʻaladi. Mashina qoʻzgʻalgandan keyin burishni boshlang.
• Yelka osha qarab, oynalarni yoʻqotish. Yelka osha umumiy manzarani koʻrish mumkin, ammo moʻljallar oynalarda.
• Burilish chirogʻini unutish. Harakatni boshlash, burilish va toʻxtashdan oldin signal berish talabi YHQning 45-bandida. Avtomatika ham buni koʻradi.
• Birinchi xatodan keyin vahima. Chiziqni bosgandan kichik tuzatish yaxshiroq. Toʻxtang, nafas oling, toʻgʻrilang.

Imtihonda ishlashi uchun qanday mashq qilish kerak

• Har bir mashqni bir mashgʻulotda 10 marta ketma-ket. Kamroq takror avtomatizm bermaydi.
• Bitta mashina modeli. Cobalt va Nexiada "yelka — ustun" moʻljallari farq qiladi. Markazingizda imtihon qaysi mashinada oʻtishini instruktordan soʻrang va shunga oʻxshashida mashq qiling.
• Imtihonnikiga oʻxshash maydon. Katalogda Toshkentdagi avtodromlar va imtihon markazlari bor.
• Konussiz mashq hisob emas. Avtomaktab maydonida ustun va chiziqlar boʻlmasa, siz manyovrni "havoda" oʻrganasiz.

Maydonda soat yetmasa, aynan avtodrom mashqlari uchun Toshkentdagi xususiy instruktor bilan bir necha mashgʻulot olsangiz boʻladi. Parkovka va boksdan keyin amaliy imtihondagi xatolar va tepalikda joydan qoʻzgʻalish haqidagi maqolalarni oʻqing — estakada ham shu sxemada.

Qaysi avtomaktabda chiziq va ustunli normal avtodrom borligini bilmaysizmi? Avtomaktab tanlash uchun ariza qoldiring — uyingizga yaqin va mos maydoni bor variantlarni aytib beramiz.