Mexanika yoki avtomat: prava uchun qaysi qutida oʻqish kerak

Qisqacha: B toifa uchun tanlov aslida siz uchun qilingan: Oʻzbekistonda amaliy imtihon mexanik qutili mashinada topshiriladi, «faqat avtomat» uchun alohida prava esa yoʻq. Shuning uchun asosiy kurs — mexanikada. Keyin avtomatda yursangiz, imtihondan soʻng avtomatda 2–3 soat qoʻshing: bu tomonga oʻtish ancha oson.

Koʻp oʻquvchilar birinchi kunning oʻzida avtomatda oʻqisa boʻlmaydimi, deb soʻraydi. Bu tushunarli: Toshkent koʻchalarida Tracker, Onix va elektromobillar tobora koʻpaymoqda, butun umr ilashish pedali bilan yurishni kam odam rejalashtiradi. Lekin imtihon boshqacha tuzilgan va buni birinchi mashgʻulotdan hisobga olish kerak. Maʼlumotlar 2026-yil oktabr holatiga.

Qoidalar nima deydi

Imtihonlar tartibi Vazirlar Mahkamasining 408-son qarori bilan tasdiqlangan. Unda ochiq yozilgan: amaliy imtihonlar mexanik transmissiyali oʻquv avtomobillarida oʻtkaziladi. Istisno faqat A1 va A mototsikl toifalari uchun.

Yagona imtihon markazi ham saytida xuddi shuni yozadi: avtomat qutili mashinada amaliy imtihon topshirib boʻlmaydi. Imtihon mashinalari mexanikali, datchikli va avtomatik baholash tizimiga ega.

Bundan nima kelib chiqadi:

• faqat avtomatda oʻqib, imtihon topshirib boʻlmaydi;
• mexanikadagi imtihondan keyin olingan B toifali prava har qanday qutili mashinalar uchun amal qiladi — Oʻzbekistonda «faqat avtomat» belgisi yoʻq;
• maktab kursni toʻliq avtomatda taklif qilsa, imtihonga qayerda va nimada tayyorlanishingizni aniqlang.

Oʻquvchi uchun taqqoslash

	Mexanika	Avtomat
B toifa imtihoni	Shunda topshiriladi	Qabul qilinmaydi
Dastlabki mashgʻulotlar qiyinligi	Yuqoriroq: ilashish, uzatmalar, qiyalikda qoʻzgʻalish	Pastroq: gaz va tormoz
Ishonch hosil boʻlguncha soatlar	Koʻproq	Kamroq
«Estakada» mashqi	Asosiy qiyinchilik	Imtihonda qoʻllanilmaydi
Toshkentda xususiy instruktor soati	taxminan 150–170 ming soʻm	taxminan 175–200 ming soʻm
Pravadan keyin nima beradi	Istalgan mashinani haydash mumkin	Tirbandlikda qulaylik

Narxlar — Toshkent xususiy instruktorlarining 2026-yil oktabrdagi eʼlonlari boʻyicha.

Nega mexanika jazo emas

Avval mexanikada oʻrganganlar keyin avtomatga bir-ikki soatda oʻtib oladi. Teskari yoʻl 6–10 soat oladi va odatda aynan imtihon oldidan stress boʻladi.

Bundan tashqari, mexanika mashinani his qilishni oʻrgatadi: aylanishlar, tezlik va ilashish orasidagi bogʻliqlikni tezroq tushunasiz, masofani yaxshiroq ushlaysiz, pedallar bilan ehtiyotkorroq ishlaysiz. Bu avtomatda ham asqotadi.

Va maishiy jihat: oilada yoki ishda sizga mexanikali Damas, Labo yoki Nexia toʻgʻri kelishi mumkin. Prava bilan uni haydashga haqingiz bor, lekin koʻnikmasiz bu yoqimsiz boʻladi.

Mexanikadagi eng qiyin joylar

Instruktorlar tajribasiga koʻra, mexanikadagi deyarli barcha muammolar uch holatga borib taqaladi:

1. Joydan qoʻzgʻalish. Mashina oʻchib qoladi yoki silkinadi. Maydonchada 20–30 daqiqada tuzatiladi: faqat ilashish, gazsiz, mashina sekin yura boshlaguncha.
2. Estakada. Qiyalikda orqaga ketmasdan qoʻzgʻalish — avtodrom mashqlaridan biri. Qoʻl tormozi yoki «yarim ilashish» — instruktor ikkala usulni koʻrsatadi, barqaror chiqadiganini tanlang.
3. Tirbandlik. Chilonzorda yoki Farhod bozori yonida doimiy «birinchi — neytral — birinchi» charchatadi. Bu odat masalasi: kurs oxiriga borib oʻtib ketadi.

Mashqlarni imtihondagidek chiziqlari bor maydonchada Toshkent avtodromlaridan birida mashq qilish mumkin.

Imtihonda aynan qayerda mexanika kerak

Imtihon markazining B toifa mashqlari roʻyxatiga koʻra, mexanika deyarli har bir elementda tekshiriladi:

Mashq	Mexanikada haydovchidan nimani talab qiladi
Start	Ravon qoʻzgʻalish, oʻchib qolmaslik
Estakadada toʻxtash va qoʻzgʻalish	Mashinani orqaga ketkazmay ushlash, ilashish va qoʻl tormozi bilan ishlash
«Ilon izi», 90° burilishlar	Birinchi uzatmada past tezlikni bir tekis ushlash
Boksga kirib burilish	Birinchi va orqa uzatma orasida silkinmasdan almashtirish
Tezlanish yoʻlagi	Ikkinchi yoki uchinchi uzatmaga oʻtib, 40 km/soatgacha tezlanish
Favqulodda toʻxtash	Oʻchib qolmaslik uchun tormoz va ilashishni birga bosish
Orqaga yurib parallel parkovka	Ilashishda sekin yurish

Avtodromning qolgan qismida cheklov — 20 km/soat. Mexanikada ballar koʻpincha estakada va startda yoʻqotiladi: dvigatel oʻchib qolsa, tizim buni darhol qayd etadi.

Keyin avtomatda yursangiz, oʻqish sxemasi

1. Avtomaktabdagi asosiy kurs — mexanikada. Toʻlovdan oldin tekshiring: amaliy mashgʻulotlar qaysi mashinada boʻlishini soʻrang.
2. Nazariya — istalgan formatda. 2026-yil fevraldan uni mustaqil oʻqish mumkin.
3. Imtihon oldidan imtihon maydonchasida 2–3 soat, u ham mexanikada.
4. Prava olgandan keyin avtomatda 2–3 soat. Yaxshisi, boʻlajak mashinangizda va instruktor bilan: P, R, N, D rejimlari, tugmali qoʻl tormozi, qiyalikda ushlab turish funksiyasidan foydalanishni oʻrganasiz.

Mexanikada oʻqitadigan maktablarni Toshkentda B toifa boʻlimidan, prava olgandan keyingi mashgʻulotlar uchun avtomatli instruktorlarni esa Toshkent instruktorlari boʻlimidan qidirish qulay.

Agar avtomatda boshlab qoʻygan boʻlsangiz

Vahima qilmang, buni tuzatsa boʻladi:

• qolgan mashgʻulotlarni mexanikaga oʻtkazish haqida maktab bilan kelishing;
• 6–10 qoʻshimcha soat ajrating, shundan kamida 2–3 tasi avtodrom mashqlariga;
• estakada va burilishdan ketma-ket uch marta xatosiz oʻtmaguningizcha imtihonga yozilmang;
• nazariya natijasi ikki oy amal qilishini unutmang — mexanikaga ishonchingiz komil boʻlmaguncha uni topshirmang.

Keng tarqalgan xato fikrlar

• «Avtomatda topshirish osonroq, shunda topshiraman». Qabul qilinmaydi: imtihon mashinalari mexanikali.
• «Avtomatga prava olaman, keyin oʻrganib olaman». Oʻzbekistonda avtomat uchun alohida prava yoʻq.
• «Mexanikada oʻqish uzoqroq va qimmatroq». Biroz uzoqroq, lekin imtihon oldidan avtomatdan mexanikaga qayta oʻrganish qimmatroqqa tushadi.

Xulosa

B toifali pravaga mexanikada oʻqing — bu instruktorlarning injiqligi emas, imtihon talabi. Avtomat keyin bir-ikki soatda oʻzlashtiriladi. Istasangiz, uyingizga yaqin mexanikali maktabni va imtihondan keyingi mashgʻulotlar uchun avtomatli instruktorni topib beramiz — tanlash uchun ariza qoldiring. Oʻqish formatlarini taqqoslash — avtomaktab yoki xususiy instruktor maqolasida.