avtomaktablar / Qonunlar
BRV ×
Qisqacha: «guvohnomasiz» — bu toʻrt xil qoidabuzarlik. Hujjatlar uyda qolgan — 1 BHM. Huquq umuman yoʻq yoki kerakli toifa yoʻq — 5 BHM. Huquqdan mahrum qilingan holda haydash — 50 BHM, takrorlansa jinoyat ishi. Bu holatlarning barchasida mashinani jarima maydonchasiga olib ketishlari mumkin. Quyidagi miqdorlar 2026-yil oktabr holatiga.
Avval BHM haqida
Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeksda (MJtK) jarimalar soʻmda emas, bazaviy hisoblash miqdorida koʻrsatilgan. 2026-yil 1-sentabrdan 1 BHM = 440 000 soʻm, undan oldin 412 000 soʻm edi. Miqdor muntazam oshiriladi, shuning uchun har qanday maqoladagi, jumladan, bu maqoladagi soʻmdagi summa vaqt oʻtib eskiradi. Jarima qoidabuzarlik kunida amal qilgan BHM boʻyicha hisoblanadi (MJtK 9-moddasi). Qayta hisoblash uchun BHM sonini joriy miqdorga koʻpaytiring.
Jarimalar jadvali
| Vaziyat | Norma | Jazo | BHM 440 000 boʻlganda soʻmda |
|---|---|---|---|
| Huquq bor, lekin guvohnoma, texpasport yoki polis yonda emas | MJtK 135-m. 1-q. | 1 BHM jarima | 440 000 |
| Huquq umuman yoʻq yoki shu toifaga huquq yoʻq | MJtK 135-m. 2-q. | 5 BHM jarima | 2 200 000 |
| Rulni huquqi yoʻq odamga berish | MJtK 135-m. 2-q. | 5 BHM jarima | 2 200 000 |
| Foydalanish uchun masʼul shaxs huquqi yoʻq odamni boshqaruvga qoʻygan | MJtK 140-m. 1-q. | 30 BHM jarima | 13 200 000 |
| Huquqdan mahrum qilingan shaxsning haydashi | MJtK 135-m. 3-q. | 50 BHM jarima | 22 000 000 |
| Xuddi shu holat maʼmuriy jazodan keyin takroran | JK 261²-m. | 50–100 BHM jarima, 2 yilgacha axloq tuzatish ishlari yoki 2–3 yil ozodlikdan mahrum qilish | 22–44 mln |
| OSAGO polisi shartlaridan tashqari haydash (polisga kiritilmagansiz) | MJtK 135¹-m. | ogohlantirish yoki 0,5 BHM | 220 000 |
Vaziyatlar boʻyicha tahlil
Guvohnoma uyda qolgan
Bu 135-moddaning birinchi qismi: yonda boʻlishi kerak boʻlgan hujjatlarsiz boshqarish. Jarima 1 BHM. Lekin shu moddaning toʻrtinchi qismida muhim istisno bor: yoningizda Oʻzbekiston IIV yoki konsullik bergan biometrik pasport yoki ID-karta boʻlsa, haydovchilik guvohnomasi, texpasport, OSAGO polisi va oynalarni qoraytirish ruxsatnomasini olib yurish talab etilmaydi. Inspektor maʼlumotlarni baza orqali tekshiradi. Shuning uchun hamyondagi ID-karta «guvohnomani unutibman» masalasini ishonchli yopadi.
Guvohnoma umuman yoʻq
135-moddaning ikkinchi qismi, 5 BHM jarima. Bunga odamlar koʻpincha «guvohnomasiz haydash» deb hisoblamaydigan bir nechta holat kiradi:
- avtomaktab oʻquvchisi instruktorsiz rulga oʻtirgan, «shunchaki uyga yetib olish uchun»;
- B toifali haydovchi C toifali yuk mashinasini haydagan;
- Oʻzbekiston fuqarosi xorijiy guvohnoma bilan haydaydi: Nizomning 74-bandiga koʻra (VM 408-son qarori) fuqarolar uchun mamlakat hududida faqat milliy guvohnoma haqiqiy, xorijiysini almashtirish kerak.
Eʼtibor bering: 2026-yildan 135-moddaning ikkinchi (haydash huquqi yoʻq shaxslarga oid) va uchinchi qismlaridagi qoidabuzarliklarni kameralar qayd etishi mumkin. Spot.uz maʼlumotiga koʻra, 2026-yil martda yoʻl kameralarida guvohnomasiz haydovchilarni aniqlaydigan yuzni tanish tizimi ishga tushirilgan.
Rulni doʻstingizga yoki farzandingizga berdingiz
Boshqaruvni huquqi yoʻq odamga topshirish — oʻsha 135-moddaning ikkinchi qismi, 5 BHM. Agar bu xizmat mashinasi boʻlsa va boshqaruvga transportni chiqarish uchun masʼul shaxs qoʻygan boʻlsa, 140-moddaning birinchi qismi boʻyicha jarima 30 BHM. YTH boʻlsa, zarar uchun fuqarolik javobgarligi va sugʻurta bilan muammolar qoʻshiladi: OSAGO polisi haydash huquqi bor haydovchilar uchun moʻljallangan.
Siz huquqdan mahrum qilingansiz
Eng qimmat variant. 135-moddaning uchinchi qismi — 50 BHM. Agar odam bu uchun allaqachon jazolangan boʻlsa va yana rulga oʻtirsa, Jinoyat kodeksining 261²-moddasi boʻyicha jinoiy javobgarlik boshlanadi. Bu modda 2025-yil 20-fevraldagi OʻRQ-1033-son qonun bilan kiritilgan.
Mahrum qilish muddati tugagach, huquq avtomatik qaytmaydi. VM 408-son qarori bilan tasdiqlangan Nizomga koʻra tibbiy koʻrikdan, avtomaktabda toʻliq oʻquv kursidan va imtihonlardan oʻtish kerak. Bunday haydovchilar uchun nazariya qattiqroq: 45 daqiqada 50 ta savol, kamida 46 tasiga toʻgʻri javob berish kerak.
Guvohnoma muddati oʻtgan
MJtKda muddati oʻtgan guvohnoma uchun alohida modda yoʻq. Muddati tugagan guvohnoma haydash huquqini tasdiqlamaydi va bunday holatlar 135-modda boʻyicha rasmiylashtiriladi. Qaysi qism qoʻllanilishini, birinchimi (1 BHM) yoki ikkinchimi (5 BHM), inspektor va oxir-oqibat sud hal qiladi. Eng yomon variantga tayyor turing va muddati oʻtgan guvohnoma bilan «DXMgacha bir-ikki kun» ham haydamang. Amal qilish muddati guvohnomaning oʻzida koʻrsatilgan. Uni qanday almashtirish guvohnoma amal qilish muddati va almashtirish tartibi maqolasida yozilgan.
Guvohnoma yoʻqolgan
Huquqingiz bor, lekin plastik yoʻqolgan boʻlsa, bu huquqsiz haydash emas. Biroq yoningizda ID-karta boʻlmasa, birinchi qism boʻyicha jarima olish mumkin. Guvohnomani darhol tiklagan maʼqul, tartibi yoʻqolgan guvohnomani tiklash maqolasida.
Jarima maydonchasi
MJtKning 291-moddasi 135-modda boʻyicha qoidabuzarliklarda transport vositasini ushlab turish va sababi bartaraf etilgunga qadar maxsus toʻxtash joyiga joylashtirishga ruxsat beradi. Istisno — yonda faqat OSAGO polisi yoki malaka oshirish sertifikati boʻlmagan holat. Amalda bu shuni anglatadi: huquqsiz haydagan boʻlsangiz, mashinani evakuator olib ketadi, uni esa faqat guvohnomasi va avtomobil hujjatlari bor odam olib keta oladi. Evakuatsiya va saqlash alohida toʻlanadi.
Nega guvohnoma olish arzonroq
Solishtiring. Toshkentda avtomaktab kursi va imtihonlar bir necha million soʻm turadi, bu esa butun umrga koʻnikma. Guvohnomasiz bir marta haydash — 2,2 mln soʻmdan jarima, ustiga evakuator va maydoncha. Mahrum qilingandan keyin haydash — 22 mln va sudlanganlik xavfi. 2026-yildan A va B toifalari uchun nazariyani mustaqil oʻrganish, amaliyotni esa avtomaktabda qulay jadval bilan oʻtish mumkin, shuning uchun «vaqt yoʻq» endi dalil emas.
Tumanlar boʻyicha Toshkent avtomaktablari yoki B toifali maktablarni koʻring. Tibbiy maʼlumotnomadan plastikkacha umumiy tartib haydovchilik guvohnomasini qanday olish maqolasida.
Avtomaktab tanlash
Guvohnoma olish yoki mahrum qilingandan keyin tiklash kerak boʻlsa, avtomaktab tanlash uchun ariza qoldiring. Tuman, toifa va qulay vaqtni yozing, biz mos variantlarni taklif qilamiz.
Material maʼlumot uchun moʻljallangan va yurist maslahatini almashtirmaydi. Miqdorlar MJtK va JKning 2026-yil oktabr holatidagi tahririga koʻra keltirilgan.
Koʻp soʻraladigan savollar
Oʻzbekistonda guvohnomasiz haydash uchun jarima qancha?
Haydash huquqingiz umuman boʻlmasa, bu MJtK 135-moddasining ikkinchi qismi: 5 BHM jarima. Huquq bor, lekin hujjatlar yoningizda boʻlmasa, birinchi qism: 1 BHM. Yoningizda biometrik pasport yoki ID-karta boʻlsa, guvohnomani olib yurish shart emas.
Huquqdan mahrum qilingandan keyin haydasa nima boʻladi?
MJtK 135-moddasining uchinchi qismi boʻyicha 50 BHM jarima. Maʼmuriy jazodan keyin takrorlansa, JKning 261²-moddasi boʻyicha jinoiy javobgarlik: 50 dan 100 BHMgacha jarima, ikki yilgacha axloq tuzatish ishlari yoki ikki yildan uch yilgacha ozodlikdan mahrum qilish.
Muddati oʻtgan guvohnoma bilan haydash mumkinmi?
Yoʻq. Muddati tugagan guvohnoma haydash huquqini tasdiqlamaydi, qoidabuzarlik MJtKning 135-moddasi boʻyicha rasmiylashtiriladi. Guvohnomani muddati tugashidan oldin almashtiring, bu har qanday jarimadan arzon.
1 BHM qancha turadi?
2026-yil 1-sentabrdan 440 000 soʻm. Miqdor qayta koʻrib chiqiladi, jarima esa qoidabuzarlik sodir etilgan kundagi BHM boʻyicha hisoblanadi.
Rulni guvohnomasiz odamga bergan mashina egasi javob beradimi?
Ha. Boshqaruvni haydash huquqi boʻlmagan shaxsga topshirish — oʻsha 135-moddaning ikkinchi qismi, 5 BHM. Transportdan foydalanish uchun masʼul shaxs, masalan kompaniyada, uchun 140-modda 30 BHM nazarda tutadi.
Avtomaktab tanlashda yordam kerakmi?
Raqam qoldiring — operator mos variantlarni tanlab beradi.