Haydovchilik guvohnomasi amal qilish muddati va almashtirish tartibi

Qisqacha: plastik guvohnoma berilgan kundan boshlab 10 yil amal qiladi. Uni my.gov.uz, davlat xizmatlari markazi yoki YHXB boʻlinmasi orqali almashtirish mumkin: soʻrovnoma, BHMning 70 foizi (308 000 soʻm) miqdorida yigʻim va rasmiylashtirishga 2 ish soati. Oddiy almashtirishda imtihon kerak emas. Muddati oʻtgan guvohnoma bilan haydash mumkin emas: bu 1 BHM jarima.

Guvohnoma qancha amal qiladi

Yangi namunadagi milliy haydovchilik guvohnomasi berilgan kundan boshlab 10 yilga beriladi. Bu plastik namunani joriy qilgan Vazirlar Mahkamasining 2017-yil 2-martdagi 116-son qarorida mustahkamlangan va maʼmuriy reglamentda (2021-yil 4-maydagi 271-son qaror) takrorlangan.

Sanani qayerdan koʻrish mumkin. Plastikda har bir ochilgan toifaning oʻz qatori bor: shu toifani boshqarishga ruxsat berilgan sana va amal qilish muddati. Ochilmagan toifalar boʻsh qoladi. Keyinroq yangi toifa ochib, yangi plastik olgan boʻlsangiz, undagi sanalarga qarang.

Guvohnomaning «Alohida belgilar uchun» joyida «Tibbiy maʼlumotnoma majburiy» yozuvi boʻlsa, tibbiy komissiya sizga qayta koʻrikdan oʻtish muddatini belgilagan. Unda guvohnomaning oʻz muddatidan qatʼi nazar, maʼlumotnomani shu muddatlarda olish kerak.

Eski namunadagi guvohnomalar

Talon bilan birga berilgan eski namunadagi guvohnomalar endi amal qilmaydi. 116-son qarorda (2022-yil tahririda) belgilangan muddatlar allaqachon oʻtgan:

Eski guvohnoma qachon berilgan	Haqiqiy emas
2010-yilgacha	2023-yil 1-apreldan
2010–2012-yillar	2023-yil 1-iyuldan
2013–2015-yillar	2023-yil 1-oktyabrdan
2015-yildan keyin	2024-yil 1-yanvardan

Sizda hali ham eski guvohnoma boʻlsa, u plastikka umumiy asoslarda almashtiriladi. Soʻrovnomaga guvohnoma va talonning ikki tomonidan olingan rasmlar ilova qilinadi. Bunday almashtirishda imtihon belgilanmaydi.

Qachon almashtirish kerak

• Muddat tugayapti. Oxirgi kunni kutmasdan oldindan ariza berish mumkin: nizom amaldagi guvohnomani almashtirishni taqiqlamaydi. Yangi 10 yil yangi guvohnoma berilgan sanadan hisoblanadi.
• Familiya, ism yoki otasining ismi oʻzgardi. FHDYo elektron arxividagi maʼlumotlar avtomatik solishtiriladi va yangi namunadagi plastik egasiga my.gov.uz shaxsiy kabinetiga yoki Mobile-ID orqali almashtirish haqida xabarnoma keladi.
• Guvohnoma yaroqsiz holga keldi. Shikastlangan guvohnoma (plastik yorilgan, maʼlumotlar oʻchib ketgan) muddat tugagandagi tartibda almashtiriladi.
• Yoʻqoldi. Bu 1 BHM yigʻimli alohida tartib, u haqda yoʻqolgan guvohnomani tiklash maqolasida.

Guvohnomani almashtirish: qadamlar

1. Kanalni tanlang. my.gov.uz (OneID orqali kirish), davlat xizmatlari markazi yoki YHXBning roʻyxatga olish va imtihon olish boʻlinmasi. Portal haqida batafsil — my.gov.uz orqali guvohnoma maqolasida.
2. Soʻrovnomani toʻldiring. Yangi namunadagi plastik uchun soʻrovnoma yetarli, eski namuna uchun guvohnoma va talon rasmlari ham kerak. Davlat xizmatlari markazida soʻrovnomani xodim toʻldiradi.
3. Yigʻimni toʻlang. BHMning 70 foizi — BHM 440 000 soʻm boʻlganda 308 000 soʻm.
4. Surat. ID-karta yoki biometrik pasportdagi suratdan foydalanishga rozilik berish mumkin, aks holda joyida suratga olishadi.
5. Guvohnomani oling. Rasmiylashtirish — 2 ish soati. Oʻzingiz olib ketishingiz yoki pochta orqali yetkazishni buyurtma qilishingiz mumkin: Toshkent va viloyat markazlarida 1 ish kuni, qolgan hududlarda 2.

Almashtirish faqat soʻrovnomada notoʻgʻri maʼlumot boʻlsa, yigʻim toʻlanmasa yoki eski guvohnoma uchun rasmlar ilova qilinmasa rad etilishi mumkin. Reglament boshqa asoslarni taqiqlaydi. Rad etilgandan keyin xatoni qayta toʻlovsiz tuzatish uchun 30 ish kuni bor.

Almashtirish raqamlarda

Nima	Qancha
Almashtirish yigʻimi	BHMning 70 foizi, 308 000 soʻm
Yoʻqolganda dublikat yigʻimi	1 BHM, 440 000 soʻm
Toʻlovdan keyin rasmiylashtirish	2 ish soati
Pochta orqali yetkazish	1–2 ish kuni, pochta tarifi boʻyicha
Uyda topilmasangiz, pochtada saqlash	10 ish kuni
Olib ketilmagan guvohnomani arxivda saqlash	2 yilgacha
Yangi guvohnoma muddati	berilgan kundan 10 yil

Odatiy vaziyatlar

• Muddat kecha tugadi, mashina ertaga kerak. Soʻrovnomani ish kuni ertalab yuboring va guvohnomani tanlangan davlat xizmatlari markazidan oʻzingiz oling: reglamentga koʻra rasmiylashtirish 2 ish soati oladi.
• Turmush qurgach, familiya oʻzgardi. Portaldagi xabarnomani kuting yoki soʻrovnomani oʻzingiz yuboring. Guvohnoma almashtirilmaguncha yangi ID-kartani yoningizda olib yuring: MJtKning 135-moddasiga koʻra u boʻlsa, guvohnomani koʻrsatish talab etilmaydi.
• Guvohnoma joyida, lekin plastik oʻchib ketgan. Bu «yaroqsizlik» boʻyicha oddiy tartibdagi almashtirish, BHMning 70 foizi evaziga, imtihon va maʼlumotnomasiz.

Tibbiy maʼlumotnoma va imtihon kerakmi

Almashtirish reglamenti tibbiy maʼlumotnomani ham, imtihonni ham talab qilmaydi: yangi namuna uchun faqat soʻrovnoma va toʻlov. Tibbiy koʻrikdan alohida, Sogʻliqni saqlash vazirligi belgilagan muddatlarda oʻtiladi, tijorat asosida yoʻlovchi tashiydigan haydovchilar esa har yili oʻtadi.

Internetda muddati bir yildan ortiq oʻtgan guvohnoma faqat imtihon orqali almashtiriladi, degan gap uchraydi. Nizomning amaldagi tahririda bunday qoida yoʻq. Imtihonlar boshqa hollarda nazarda tutilgan: mahrum qilingandan keyin huquqni tiklashda, yangi toifa ochishda, yollanib ishlaydigan haydovchilar uchun esa — ular 12 oydan koʻp mashina boshqarmagan boʻlsa va ish beruvchi ularni tekshiruvga yuborsa.

Muddati oʻtgan guvohnoma bilan haydasangiz nima boʻladi

Muddati oʻtgan guvohnoma boshqarish huquqini tasdiqlamaydi. Kun.uz 2023-yilda almashtirilmagan eski namunadagi guvohnomalar misolida tushuntirgan: bunday hujjat bilan haydash MJtKning 135-moddasi boʻyicha hujjatsiz boshqarish sifatida baholanadi. Hozir bu 1 BHM, yaʼni 440 000 soʻm jarima. Muddati oʻtgan guvohnoma bilan rulga oʻtirmasangiz, muddat oʻtganining oʻzi uchun jarima yoʻq: kerak boʻlganda almashtirasiz.

Guvohnomasiz haydash jarimalari haqida alohida — guvohnomasiz va muddati oʻtgan guvohnoma bilan haydash jarimalari maqolasida.

Instruktor maslahati

Muddat tugashidan bir oy oldin telefonda eslatma qoʻying. Almashtirish bir-ikki soat oladi, eslagan kuningiz amal qilmaydigan guvohnoma bilan yoʻlga chiqish esa qimmatroqqa tushadi. Agar 10 yil davomida deyarli haydamagan boʻlsangiz, plastikni almashtirishning oʻzi kam: Toshkent instruktorlari boʻlimidagi instruktordan bir necha mashgʻulot oling yoki Toshkent avtomaktablaridan birida koʻnikmani tiklash kursini oʻting. Mos variantni avtomaktab tanlash arizasi orqali topib beramiz.