18 yoshgacha haydovchilikka oʻqishni boshlash mumkinmi

Qisqacha: yengil avtomobil uchun guvohnoma 18 yoshdan beriladi, lekin qonun yoshni avtomaktabga yozilgan kuni emas, oʻqish oxirida va imtihonda tekshiradi. Shuning uchun 17 yoshda, kurs oxirigacha 18 ga toʻlsangiz, oʻqish mumkin. Mototsikl, moped va skuter uchun guvohnomani 16 yoshdan olish mumkin.

Qonun nima deydi

Boshqarish huquqi yoshi «Yoʻl harakati toʻgʻrisida»gi 2024-yil 19-yanvardagi Qonunning 44-moddasida, oʻqitish tartibi esa Yoʻl harakati qoidalari va imtihonlar toʻgʻrisidagi nizomda (Vazirlar Mahkamasining 408-son qarori) belgilangan. 2026-yil oktyabr holatiga koʻra quyidagi meʼyorlar amal qiladi:

Toifa	Nimani boshqarish mumkin	Oʻqish oxirida va imtihonda eng kam yosh
A1	moped va skuterlar	16 yosh
A	mototsikllar va elektromototsikllar	16 yosh
B	3,5 t gacha va 8 tagacha yoʻlovchi oʻrindigʻi boʻlgan yengil avtomobillar, taksidan tashqari	18 yosh
C	3,5 t dan ogʻir yuk mashinalari	18 yosh
BE, CE	tirkama bilan	YHQ boʻyicha 19 yosh, hamda 12 oylik staj
D, taksi, tramvay, trolleybus	yoʻlovchi tashish	21 yosh

YHQdagi asosiy ifoda (149-band): oʻqiyotgan shaxs «oʻqish oxirida» «B» va «C» toifalari uchun kamida 18 yoshda boʻlishi kerak. Imtihonlar toʻgʻrisidagi nizomda (25-band) ham shunday: oʻqish tugagach, imtihonlarga 18 yoshga toʻlgan shaxslar qoʻyiladi. Xususiy markazda imtihon uchun ariza beruvchi ham ariza berish paytida qonunning 44-moddasida belgilangan yoshga toʻlgan boʻlishi kerak.

Bundan amaliy xulosa: 17 yoshda avtomaktabga yozilish mumkin, tugʻilgan kundan oldin imtihon topshirish esa mumkin emas.

17 yoshda boʻlsangiz, qachon yozilish kerak

Toshkentda «B» toifasi boʻyicha oʻqish maktab va jadvalga qarab odatda 2,5–3 oydan 4–5 oygacha davom etadi. 18 yoshga toʻladigan sanadan orqaga hisoblang:

• 3 oylik kurs: tugʻilgan kundan taxminan 3 oy oldin yoziling.
• 4–5 oylik kurs: 4–5 oy oldin.
• Faqat dam olish kunlari oʻqisangiz: yana bir oy qoʻshing.

Misol. Oʻquvchi mart oʻrtalarida 18 ga toʻladi. Agar noyabrda toʻrt oylik kursga yozilsa, maktabdagi bitiruv imtihonlari aynan martga toʻgʻri keladi. Markazga imtihon uchun arizani tugʻilgan kunidan keyinoq bera oladi.

Juda erta boshlash shart emas. Kursni 18 yoshdan yarim yil oldin tugatsangiz, haydash koʻnikmasi «sovib» qoladi va imtihon oldidan baribir qoʻshimcha soat olishga toʻgʻri keladi. Kurslar davomiyligi va ularni tezlashtirish mumkinmi, degan savol avtomaktabda oʻqish muddati maqolasida.

Yozilishdan oldin maktabda 17 yoshlilarni qabul qilishlarini aniqlang. Koʻpchilik 18 yosh kurs tugashidan oldin boʻlsa, qabul qiladi, ammo maktab oʻz shartlarini qoʻyishi mumkin. Voyaga yetmagan bilan shartnoma odatda ota-onaning ishtirokida imzolanadi.

16–17 yoshda nima qilish mumkin

Nazariyani oʻrganish. 2026-yil 1-fevraldan «A» va «B» toifalari uchun avtomaktabdagi nazariy darslarga qatnashish majburiy emas, nazariyani mustaqil oʻrganish mumkin. Oʻsmir uchun bu qulay: YHQni 16–17 yoshda bemalol oʻrganib, avtomaktabga amaliyot uchun kelish mumkin. Faqat topshirilgan nazariya ikki oy amal qilishini unutmang, shuning uchun imtihonning oʻzini amaliyotga yaqinroq topshirgan maʼqul.

Mototsikl yoki skuterga guvohnoma olish. 16 yoshdan «A» toifasiga oʻqish va topshirish mumkin. 2026-yil aprelidan moped va skuterlar «A1» kichik toifasiga ajratilgan va unga majburiy kurs kerak emas: mustaqil tayyorlanib, toʻgʻridan-toʻgʻri nazariya (20 tadan 16 ta toʻgʻri javob) va amaliyotni topshirish mumkin. YHQ boʻyicha moped va skuterni 16 yoshdan boshqarish mumkin. Mototsikl kurslari bor maktablar — Toshkentda «A» toifasi boʻlimida.

Tibbiy maʼlumotnoma — kursga yaqinroq. 083 maʼlumotnomani kurs boshlanishiga yaqin qilgan maʼqul: u oʻqish uchun ham, imtihon uchun ham kerak boʻladi. Uning amal qilish muddati haqida — 083 tibbiy maʼlumotnoma maqolasida.

17 yoshda oʻqish amalda nimasi bilan farq qiladi

Oʻn yetti yoshlilar odatda boshqarishni kattalardan tezroq oʻzlashtiradi: qoʻrquv kamroq, reaksiya yaxshiroq, rul va pedallar bir-ikki mashgʻulotda «oʻtirib qoladi». Zaif joy boshqa — oʻziga haddan tashqari ishonch. Oʻsmirlar maydonda erta shoshila boshlaydi, burilishlarni kesadi va shahar oqimida masofani yetarlicha baholamaydi.

Ota-onalarga maslahatimiz:

• bola «allaqachon biladi» desa ham, amaliyotni minimumgacha qisqartirmang;
• instruktordan hech boʻlmasa ikki mashgʻulotni tigʻiz paytda Kichik halqa yoʻlida yoki Chilonzorda oʻtkazishni soʻrang;
• imtihondan keyinoq mashina sovgʻa qilmang: dastlabki oylar yonida tajribali haydovchi bilan birga haydagan yaxshi.

Istisnolar: kimga 18 gacha topshirish mumkin

Nizom (54-band) ikki guruhga 18 yoshgacha imtihon topshirishga ruxsat beradi:

• «Temurbeklar maktabi» harbiy-akademik litseyi oʻquvchilari;
• Mudofaa vazirligi haydovchi mutaxassisligi boʻyicha oʻqitayotgan chaqiriluvchilar.

Ular «B» va (yoki) «C» toifali guvohnoma oladi, lekin «Alohida belgilar uchun» joyida egasi qaysi sanadan (18 yoshdan keyin) avtomobil boshqarish huquqiga ega ekani koʻrsatiladi. Oddiy avtomaktab kursantlari uchun bunday istisno yoʻq.

Guvohnomasiz haydash: oila nimani tavakkal qiladi

Eng koʻp uchraydigan holat: oʻsmir avtomaktabda oʻqiyapti, allaqachon ishonch bilan haydaydi va ota-onasi unga mashinani «doʻkongacha» beradi. MJtKning 135-moddasiga koʻra boshqarish huquqiga ega boʻlmagan shaxsning transport boshqarishi — BHMning 5 baravari miqdorida jarima. Rulni bunday shaxsga topshirgan kishiga ham shuncha jarima. BHM 440 000 soʻm boʻlganda bu har biriga 2,2 mln soʻm.

Soddaroq aytganda: imtihondan oʻtmagan kursant faqat instruktor bilan, qoʻshimcha pedalli oʻquv mashinasida va faqat kelishilgan yoʻnalishlarda haydaydi. Qolgan hammasi uning oʻzi va atrofdagilar uchun xavf.

17 yoshli uchun reja

1. 18 yoshga toʻladigan sanani aniqlang va yozilish oyini hisoblang.
2. YHQni oldindan, hatto 16 yoshdan oʻrganishni boshlang.
3. Maktab va jadvalni tanlang. Toshkent avtomaktablarini yoki toʻgʻridan-toʻgʻri «B» toifasi dasturlarini koʻring.
4. Kurs boshlanishidan bir oy oldin 083 maʼlumotnomani rasmiylashtiring.
5. Koʻnikma yangi ekan, tugʻilgan kundan keyinoq imtihonga ariza bering.

17 yoshdan qabul qiladigan va tuman hamda dars vaqti boʻyicha mos maktabni tanlab berishimizni istasangiz, avtomaktab tanlash uchun ariza qoldiring.